Tanrı Tasavvurları Özet Olarak Tanımlar

TANRI TASAVVURLARI

Tasavvur zihinde göz önüne getirme, zihinde canlandırma, tasarım anlamlarına gelmektedir.

1-TEİZM:

Teizm bir diğer adı ile Tanrıcılıktır. Tanrının varlığını benimseyip insanlara din göndereceğine inanan bir düşünce akımının adıdır. Teizm, insanlara din gönderen bir tanrı inancının üzerine inşa edilmiş bir felsefi görüştür.

2-DEİZM:

Deizm veya yaradancılık, din, peygamber veya vahiy aracı olmaksızın bireyin akıl ve gözlem yoluyla Tanrı’ya olan inancını esas alan bir felsefi görüştür. Deizm felsefesi doğal dünyaya dair gözlemler ve mantığın kaynağını oluşturduğu; dinsel bilgiye dolaysız biçimde sadece akıl yoluyla ulaşılabileceği ilkesini esas alır, bu sebeple vahiy ve esine dayalı tüm dinleri reddeder. İlk deist düşünürlerin çoğu Tanrı’nın Dünya’nın işleyişine doğrudan müdahale etmediği görüşündedir ve deist felsefe genel olarak canlılara müdahale edip onlara karışan bir tanrı inancını kabul etmemektedir.

Kehanetlerin, mucizelerin, dinsel dogmaların, demagojilerin ve kaynağı ilahi ilan edilen dinlerin reddinden dolayı peygamberler, kutsal kitaplar, sevap, günah, ibadet, dua, vahiy, melek, cin, şeytan, cennet, cehennem, ahiret ve kader gibi kavramların genellikle bu inanışta yeri yoktur.

3-PANTEİZM:

Panteizm, Yunanca da pan “tüm” anlamında ve theos “Tanrı” anlamındaki köklerinden türetilmiştir.

Panteizm ya da tüm tanrıcılık, her şeyi kapsayan içkin bir Tanrı’nın, Evren’in ya da doğanın Tanrı ile aynı olduğu görüşüdür. Panteistler kişileştirilmiş ya da antropomorfik bir Tanrıya inanmazlar.

Panteizm, genellikle monizm ile ilişkili bir kavramdır. Panteizmde her şey Tanrı’nın bir parçası olarak kabul edilir, Tanrı her şeydir ve her şey Tanrı’dır. Tanrı doğada, nesnelerde, insan dünyasında vardır.

Panteizm, 17. yüzyıl filozofu olan Baruch Spinoza’nın çalışmalarına dayalı bir teoloji ve felsefe olarak modern çağda popüler oldu.

4-AGNOSTİSİZM:

Agnostisizm Bilinemezcilik demektir. İlahi veya doğaüstü varlıkların bilinmediğini, bilimsel olarak ispatlanamadığı ve gözlemlenemediğini, bu yüzden bilinemez olduğunu savunan felsefi fikir akımıdır. Bu fikir akımının destekçilerine agnostik (bilinemezci) denir.

Agnostisizm ’in bir başka tanımıysa, “insan beyninin, ya Tanrı’nın var olduğu inancını ya da Tanrı’nın var olmadığı inancını haklı çıkarmak için yeterli rasyonel zemini sağlayacak potansiyele sahip olmadığı” görüşüdür.

Agnostisizm, maddesel fenomenlerin ötesinde herhangi bir varlığın veya “ilk sebep” in bilinemeyeceği ve bu nedenle de bilinemeyecek şeyin de üzerine yoğunluk vermenin gereksiz olduğunun doktrini veya öğretisidir.

Bu basitçe bir insanın, bilmek veya inanmak konusunda bilimsel bir temeli olmadığını, yani bildiğini veya inandığını söylemeyeceği anlamına gelir.

5-ATEİZM:

Ateizm, tanrı veya tanrıların varlığına dair inanç yokluğudur. Bu düşünceye sahip olanlara ateist denir.

Ateistler, bazı kurumlar ve kişiler tarafından “tanrıtanımaz” olarak isimlendirilse de bu isimlendirme var olan bir tanrıyı reddetme fikrine atıfta bulunduğu için ateistler tarafından uygun görülmez. Ateizm inanç koşullanmalarını, hayalî yaratıkları ve olayları reddeder. Ateist bakış açısıyla tanrının yanı sıra tüm metafizik inançlar ve tüm ruhanî varlıklar da reddedilir.

Kelime anlamında da belirtildiği üzere ateizm, din ile ilgili bir kavram değil, tanrı ile ilgili bir kavramdır. Dinlerin varlığı, dinlerin tanımının ne olduğu, dinlerin iyi mi yoksa kötü mü olduğu ateizmin konusu ve tartışma alanı dışındadır.

Ateizm, her tür metafiziği reddettiği için, kendini metafizik ögeler üzerinden temellendiren dinlerin metafizik boyutlarını da reddeder. Yani bu, özellikle dinlere karşı sergilenen bir duruş değil, genel olarak tüm metafizik inanışlara karşı bir duruştur.

Kudret Uğurlu Eminsoy

Kudret Uğurlu Eminsoy

Emekli Binbaşı İlahiyatçı Öğretmen Yazar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir