57. Ders Arapça Öğreniyorum | İnne ve Kardeşleri

Arapçada bu gruba إنَّ و أخواتها (İnne ve benzerleri) veya الأحْرُف المُشَبَّهَة بالفِعْل (fiile benzeyen harfler)
adı verilir. Bu grubun özelliği tıpkı كانَ ve grubu gibi isim cümlesinin başında kullanılması; isim cümlesinin
mubtedasını kendisine isim, haberini de kendisine haber yapmasıdır. Kendisinden sonra gelen sözcüklerin
son harflerinin harekeleri (i‘râbı) üzerindeki etki bakımından kâne ve grubunun tam tersi bir etkiye sahiptir:
İnne ve grubunun ismi dâima mansûb, haberi ise dâima merfûdur. Bir başka ifadeyle, isim cümlesinin mubtedası
olan kelime, cümlenin başına inne geldiğinde, artık inne’nin ismi olarak mansûb olmak zorundadır. İsim
cümlesinin merfû olan haberi, cümlenin başına inne’nin gelmesinden sonra da merfû olarak kalır, ama artık
mubtedanın haberi değil, inne’nin haberidir.
Kâne ve grubu ile inne ve grubunun nasıl bir etki yaptığını hatırlamanın -özellikle Türkler için- en kolay
yolu, Allah (C.C.) lafzının inne ile kullanıldığı en yaygın ifadelerden “inne’llâhe mea’s-sâbirîn”i anahtar olarak
kullanmaktır. “İnne’llâhe” derken Allah lafzının sonu mansûbdur, nasb alâmeti fethadır. Bu demektir
ki inne’nin ismi mansûb, haberi merfûdur. Kâne ve grubunun isim ve haberi bunun tam tersi olacağına
göre buradan kâne’nin isminin merfû, haberinin mansûb olduğu sonucuna rahatlıkla ulaşabiliriz. Bazılarımız
Allah lafzının kâne ile kullanımına daha aşina olabilir: Kâne’llâhu alîmen, örneğindeki gibi. Kâne ile
kullanımda Allah lafzının merfû olduğu ve ref alâmetinin damme olduğu açıktır. Bu yolla kâne ve grubu
ile inne ve grubunun nasıl bir etki yaptığı bilgisine rahatlıkla ulaşabilir.
Bu gruba giren fiile benzeyen harflerin hiçbiri, morfolojik yönden çekimlenmezler, yapısal değişikliğe
uğramazlar. Sadece cümlenin irâbını ve anlamını değiştirirler.
Gruba adını veren inne anlamı güçlendirir. Vurguyu artırır. Başına geldiği isim cümlesine “şüphesiz ki,
muhakkak ki, gerçekten” gibi anlamlar katar.

Sevgi Paylaştıkça Artar
Kudret Uğurlu Eminsoy

Kudret Uğurlu Eminsoy

Emekli Binbaşı İlahiyatçı Öğretmen Yazar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir