55. Ders Arapça Öğreniyorum | Kane ve Kardeşleri

Arapçada bu gruba كان و أخواتها (Kâne ve benzerleri) adı verilir. Bu grubun özelliği isim cümlesinin
başında kullanılması; isim cümlesinin mubtedasını kendisine isim, haberini de kendisine haber yapmasıdır.
Burada bilinmesi gereken en önemli husus, kâne ve grubunun isminin dâima merfû, haberinin ise
dâima mansûb olduğudur. Bir başka ifadeyle, isim cümlesinin mubtedası olan kelime, cümlenin başına
kâne (veya bu gruptan bir fiil) geldiğinde, artık kâne’nin ismi olur ve merfû hâlde kalır (çünkü mubtedâ
merfû idi, kâne’nin ismi de merfû olmak zorundadır). İsim cümlesinin merfû olan haberi, cümlenin başına
kâne’nin gelmesinden sonra artık kâne’nin haberi olarak mansûb olmak zorundadır.
Bu gruptaki fiiller, morfolojik yönden diğer fiiller gibi çekimlenmesine rağmen, diğer fiillerden özne ve
nesne alamayışlarıyla, özneleriyle anlamlı bir cümle oluşturamayışlarıyla ayrılırlar ve bu yüzden bu gruptaki
fiiller “nâkıs fiiller – الأفعال الناقصة ” diye de adlandırılırlar. Buradaki “nâkıs – eksik” nitelemesinin,
bu gruptaki fiillerin normal fiillere göre yukarıda belirtilen hususlar bakımından eksikliklerini ifade etmek
için kullanılmış olduğunu belirtelim.
“İdi” anlamına gelen mâzi yapıdaki kâne’nin, “olur”, “oluyor” anlamındaki muzâri yapısı yekûnu ve “ol”
anlamına gelen emr-i hâzır formu “kun” da, bunların olumsuzları da, irâb bakımından aynı etkiye sahiptir.
Şimdi birkaç örnek cümle üzerinde bu etkiyi görelim:
الجوُّ جميلٌ. : Hava güzeldir. ( الجوُّ : mubteda, merfû, ref alâmeti sondaki damme; جميلٌ : haber merfû, ref
alâmeti sondaki damme).
كان الجوُّ جميلاً. : Hava güzeldi. ( كان : Mâzî fiil, 3. tekil, eril; nâkıs fiil grubundun olduğu için isim ve haber
alır, ismini ref haberini nasb eder; كان : الجوُّ ’nin ismi, merfû, ref alâmeti sondaki damme; كان : جميلاً ’nin haberi,
mansûb, nasb alâmeti sondaki fetha).
Görüldüğü üzere, isim cümlesinin başına geldikten sonra mubtedâya artık kâne’nin ismi anlamında
اسم كان) ) ; habere ise kâne’nin haberi anlamında ( خبر كان ) adı verilmektedir.

Sevgi Paylaştıkça Artar
Kudret Uğurlu Eminsoy

Kudret Uğurlu Eminsoy

Emekli Binbaşı İlahiyatçı Öğretmen Yazar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir