44. Ders Arapça Öğreniyorum | Misal Fiillerde Mazi ve Muzari Çekimleri – 1.Bölüm

Mu‘tell fiiller grubunun ilk ögesi misâl fiillerdir. İlk harfi, yani fâu’l-fi‘l’i illetli olan fiillere misal fiiller denir. Misâl fiiller bu illetli harfin vav ( و) ya da ye ( ي) oluşuna göre ikiye ayrılır:

  • İlletli olan ilk harf vâv ise bu fiile misâl-i vâvî,

وَجَدَ (buldu) وَصَلَ / (vardı, ulaştı) / وَقَفَ (durdu) gibi.

  • İlletli olan ilk harf ye ise bu fiile misâl-i yâ’î adı verilir.

يَسُرَ (kolaylaştı) / ينََعَ (olgunlaştı) gibi.

Şimdi misâl fiilin mâzî formu ile kurulu aşağıdaki cümlelerin i‘râbını yapalım:

(Kafile çöle ulaştı.) . وَصَلَتْ القافِلَةُ إِلى الصَّحْراءِ

وَصَلَتْ : Mâzî fiil (misâl), üçüncü tekil şahıs, dişil.

القافِلَةُ : Fâil, merfû, ref alâmeti sondaki damme.

إِلى : Harf-i cer

الصَّحْراءِ : Mecrûr, cer alâmeti sondaki kesra.

 

(Öğrenci câminin önünde durdu.)     . وَقَفَ التِّلْمِيذُ أمامَ المسَْجِدِ

وَقَفَ : Mâzî fiil (misâl), üçüncü tekil şahıs, eril.

التِّلْمِيذُ : Fâil, merfû, ref alâmeti sondaki damme.

أمامَ : Zarf, aynı zamanda muzâf.

المسَْجِدِ : Muzâfun ileyh, mecrûr, cer alâmeti sondaki kesra.

Misâl-i Vâvî’nin Muzâri Çekimi

Misâl-i vâvîler genellikle 2. kalıptandır ve 2. kalıptan olan misâl-i vâvilerin muzârilerinde baştaki vâv düşer. Bundan sonra muzâri çekime tıpkı sâlim bir fiildeki gibi devam edilir.

وَجَدَ ← يَوْجِدُ ← يَِدُ
وَصَلَ ← يَوْصِلُ ← يَصِل

Misâl fiillerin olumsuz çekimleri de tıpkı sahîh fiillerin olumsuz çekimleri gibidir. Daha önceki bölümlerde
de değinildiği gibi mâzî olumsuz çekiminde fiilin başına ما ; muzâri olumsuz çekiminde fiilin başına
لا veya ما olumsuzluk edatları getirilir.

Şimdi yapısında olumsuz muzâri formda misâl fiil içeren bir cümlenin i‘râbını yapalım:

(Doktorlar insanlara mucize vaat etmiyorlar.) . الأطِبّاءُ لا يَعِدونَ النّاسَ بالمعُْجِزَةِ

الأطِبّاءُ : Mubteda, merfû, ref alâmeti sondaki damme.
لا : Lâ en-nâfiye
يَعِدونَ : Bu fiil ile başlayan cümle, fiil cümlesi olarak mubtedanın haberidir, mahallen merfûdur
(çünkü cümlelerin i‘râbı mahallendir); يَعِدونَ :Muzâri fiil (misâl), üçüncü çoğul şahıs, eril, fâili bitişik zamir olan vâvu’l-cemâ‘a.
النّاسَ : Mef‘ûlun bih, mansûb, nasb alâmeti sondaki fetha.
بِ : Harf-i cer
المعُْجِزَةِ : Mecrûr, cer alâmeti sondaki kesra.

Misâl-i yâ’îlerin mâzî ve muzâri çekimi tıpkı sâlim bir fiilin mâzî ve muzâri çekimi gibidir. Misâl-i vâvîden farklı olarak misâl-i yâ’înin muzârisinde illet harfi düşmez.

Örneğin;

Kolaylaşmak, kolay olmak يَسُرَ ← يَيْسُرُ
Olgunlaşmak يَنَعَ ← يَيْنَعُ
Kurumak يَبِسَ ← يَيْبَسُ
Sevgi Paylaştıkça Artar
Kudret Uğurlu Eminsoy

Kudret Uğurlu Eminsoy

Emekli Binbaşı İlahiyatçı Öğretmen Yazar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir