31. Ders Arapça Öğreniyorum | Soru Edatları

Arapçada soru ifadelerinin başında kullanılan edatlar isim ve harf olarak ikiye ayrılır. Bu edatların bazılarını daha önceki bölümlerden tanıyoruz. Bu bölümde hepsini bir tablo içinde inceleyeceğiz.

مَنْ soru edatıyla bir soru sorduğumuzda öznenin kim olduğunu sorarız. Cevap özel bir isim ya da özneye işaret eden kelime olabilir.

مَنْ soru edatının başına مَعَ (ile) eki geldiği zaman مَعَ مَنْ şeklinde kiminle anlamına gelen sorular sorulabilir.

Örneğin,

(Sınava kiminle çalıştın?) ؟ مَعَ مَنْ دَرَسْتَ للامتِحانِ

Aynı soru edatının başına مِنْ harf-i ceri gelince مِنْ+مَنْ birleşerek مَِّنْ (mimmen) kimden şeklinde sorular oluşturulabilir.

Örneğin,

(İlacı kimden aldın?) ؟ مَِّنْ أخَذْتِ الدّواءَ

ما / ماذا soru edatlarıyla öznenin veya nesnenin ne olduğunu ya da ne yaptığını sorarız. Cevap olarak bir isim gelebildiği gibi bir zamir de gelebilir. Örneğin,

(Bu o’dur.) . هذا هو

أيْنَ soru edatıyla bir nesnenin yerini, öznenin nerede olduğunu, nereye gittiğini sorabiliriz. Cevap mutlaka bir yer ismine işaret etmelidir. Bu soru edatının başına مِنْ harf-i ceri gelince مِنْ أيْنَ nereden şeklinde sorular oluşturulabilir. Örneğin nerelisin diye sormak için ؟ مِنْ أيْنَ أنْتَ deriz.

مَتى soru edatıyla bir işin, eylemin ne zaman olduğunu sorabiliriz. Cevap mutlaka bir zamana işaret etmelidir. Bunu yaparken يوم ,فصل ,دقيقة ,ساعة ,شهر ,سنة gibi zaman bildiren sözcüklerin başına قَبْلَ gibi zaman zarfları getirebiliriz. أَيُّ soru edatıyla, öznenin veya nesnenin hangi zamanda, mekanda olduğunu ya da ne olduğunu sorabiliriz.

Bu soru edatından sonra gelen isimler daima mecrûrdur. Diğer soru edatları mebnî olmasına rağmen أَيُّ mebnî değil, mu‘rebdir. Yani cümledeki konumuna göre harekesi değişir. Örneğin soruda geçen isim konum olarak merfû ise أيُّ , mansûb ise أيَّ , mecrûr ise أيِّ olarak gelir.

كَيْفَ soru edatıyla nasıl sorusuna cevap ararız. “Nasıl, nasılsın, nasıl yaptın, nasıl gittin …” gibi soruları bu edatla sorarız. Cevap olarak da kişinin, nesnenin ya da eylemin nasıl olduğunu belirtiriz.

كَمْ soru edatıyla “……kaç?, kaç ….var?” gibi sorulara cevap ararız. Bu soru edatının başına بِ harf-i cerini getirince بِكَمْ şeklinde fiyat olarak “…kaça?” şeklinde bir soru sorabiliriz.

لِماذا soru edatıyla niçin sorusuna cevap ararız. Bu soruya cevap verirken cümlemize لِنَّ (li-enne, çünkü)  diyerek başlarız. Bu ifadeden sonra isim gelebildiği gibi, bitişik nesne zamirleri de gelebilir. Bitişik zamir doğrudan لِنَّ nin sonuna eklenir. Örneğin لِنَّكَ (li-enneke, çünkü sen). لِنَّ yâu’l-mutekellim’e bitiştiğinde ise iki tür kullanım uygundur: Birincisi li-enne’nin son harekesini koruyabilmek ve kolay okuyabilmek için araya nûn-u vikâye adı verilen bir kaynaştırma harfi eklenerek لِنَّني (li-ennenî, çünkü ben) biçiminde; ikincisi, nûn-u vikâye olmaksızın لِنّ (li-ennî, çünkü ben) şeklindeki kullanım.

Soru harfleriyle oluşturulan sorularda “….mı, …..mi, …… midir, ……mudur?” gibi sorulara cevap verilir. Temel soru cümleleri bu soru harfleriyle kurulur. Soru harfleriyle sorulan sorulara cevap olarak evet نعم veya hayır لا sözcükleri kullanılır.

Sevgi Paylaştıkça Artar
Kudret Uğurlu Eminsoy

Kudret Uğurlu Eminsoy

Emekli Binbaşı İlahiyatçı Öğretmen Yazar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir