27. Ders Arapça Öğreniyorum | Arapça’da İsim Cümlesinin Yapısı | 1. Bölüm

Arapçada isimle başlayan cümleye isim cümlesi denir. İsim cümlesi iki ögeden oluşur.

1- Mubteda

2- Haber

Mubteda: İsim cümlesinin öznesinin adıdır. Daima merfûdur. Çoğunlukla belirlidir. Cümleye genellikle bu öge ile başlanır.

Haber: Cümlenin yüklemi olan ögedir. Daima merfûdur. Genellikle mubtedadan sonra gelir. Tek bir kelime olduğunda çoğunlukla belirsizdir.

(Hava soğuktur.) . الجَوُّ بارِدٌ

(Kitap yararlıdır.) . الكتابُ مُفيدٌ

(Sabır güzeldir.) . الصَّبْرُ جَِيلٌ

Mubteda ile haber birbirinden kopuk iki öge değildir, tersine aralarında sağlam bir bağ vardır. Haber olan sözcük, mubtedaya aşağıdaki yönlerden uymak zorundadır:

1. Erillik-dişillik yönünden: Mubteda erilse haber de eril, mubteda dişilse haber de dişil olmak zorundadır.

(Erkek öğrenci başarılıdır.) . الطّالبُ ناجِحٌ

(Kız öğrenci başarılıdır.) . الطّالِبَةُ ناجِحَ

2. Sayı yönünden: Haber mubtedaya tekillik, ikillik ve çoğulluk yönünden uymak zorundadır.

Tekil (Erkek öğrenci başarılıdır.) . الطّالِبُ ناجحٌ

İkil (İki erkek öğrenci başarılıdır.) . الطّالِبانِ ناجِح

Haber olan sözcük mubtedaya tekillik, ikillik, çoğulluk bakımından (sayıca) uyduğu gibi, erillik dişillik yani cinsiyet yönüyle de uyar.

Mubteda her zaman merfû olduğu için, mubteda olan bir ismin yerini tutacak zamir de doğal olarak ayrık özne zamiri, yani merfû munfasıl bir zamir olacaktır.

Zamirler mebnîdirler, yani harekeleri hiçbir zaman değişmez. Bu yüzden ref veya nasb ya da cer alâmeti zamirlerde aranmaz. İ‘râbı yapılırken, cümle içinde hangi ögenin yerindeyse, o ögenin alması gereken hareke kastedilerek mahallen (yani, bulunduğu yer bakımından) merfû, mahallen mansûb veya mahallen mecrûr denir.

Şimdi özne konumundaki bazı isimlerin ayrık özne zamirine dönüşümünü inceleyelim.

 

 

Sevgi Paylaştıkça Artar
Kudret Uğurlu Eminsoy

Kudret Uğurlu Eminsoy

Emekli Binbaşı İlahiyatçı Öğretmen Yazar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir