23. Ders Arapça Öğreniyorum Arapça’da Fiil Cümlesi (Fiil – Fail – Meful) 2.Bölüm

Arapçada fiille başlayan cümleler fiil cümlesi olarak adlandırılır. Arapçada fiil cümlesinin üç ögesi vardır: fiil, fâ‘il, mef‘ûl. Fiil cümlelerinin öznesine fâ‘il, nesnesine ise mef‘ûl adı verilir. Fiil cümlesinin öznesi (fâ‘il) her zaman merfû, nesnesi (mef‘ûl) ise her zaman mansûb olmak zorundadır.

Bu bölümde fiil cümlesinin ögeleri olan fiil, fâ‘il ve mef‘ûlün kullanım özellikleri örnek cümlelerle pekiştirilecek, bu cümleler üzerinde i‘râb uygulamaları yapılacaktır. Öte yandan fiil-fâ‘il uyumu konusuna da değinilecek, fiil cümlelerinin yer aldığı diyaloglar yoluyla hem konuya ilişkin bilgimiz artırılacak, hem de Arapça konuşma becerimiz geliştirilecektir.

Arapçada cümleler ya bir fiille başlar, ya da bir isimle. Hangi tür kelimeyle başladığına bağlı olarak hem cümle adlandırması farklılaşır, hem de cümlenin analizi (i‘râbı). Çünkü bir isim cümlesindeki söz varlıklarının (cümle ögelerinin) adlandırmasıyla fiil cümlesindeki ögelerin adlandırılışı farklıdır.

Arapçada fiille başlayan cümleye fiil cümlesi denir. Bir fiil cümlesinde cümleyi oluşturan temel ögelerin sıralanış biçimi şu şekildedir: Fiil + Fâ‘il (Özne) + Mef‘ûl (Nesne)

Fiil cümlesinin nesnesine, bir başka ifadeyle “düz tümleç”e Arapçada “mef‘ûlun bih”, kısaca “mef‘ûl” diyoruz. Türkçede yükleme “neyi, kimi” sorusu yöneltildiğinde alınan cevap “nesne”yi gösteriyor olsa da, Arapçada bazen bu yanıt “mef‘ûlun bih” olmayabilir. Arapçada “mef‘ûl”ü, biraz sıra dışı bir tanımla, şu şekilde tanımlamamız mümkündür:

Mef‘ûl, fiil cümlesinde fiilden sonra gelen; başında herhangi bir harf-i cer bulunmayan, fâ‘il veya zarf veya tamlayan olmayan mansûb isimdir. Bir ismi fiil cümlesinde fâ‘il olarak kullandığımızı göstermek için onu nasıl merfû halde kullanıyorsak, bir ismi mef‘ûl olarak kullandığımızı göstermek için de o ismi mutlaka mansûb halde kullanırız.

Sevgi Paylaştıkça Artar
Kudret Uğurlu Eminsoy

Kudret Uğurlu Eminsoy

Emekli Binbaşı İlahiyatçı Öğretmen Yazar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir