20. Ders Arapça Öğreniyorum | Arapça ’da Düzenli Çoğullar | Tekil Kelimelerin Çoğul Yapılması

Arapçada çoğullar üçe ayrılırlar:

1-Düzenli Eril Çoğul
2-Düzenli Dişil Çoğul
3-Düzensiz Çoğul (Cem‘u’t-Teksîr)

Düzenli Eril Çoğul

Düzenli eril çoğul, tekil ismin sonuna ( ُونَ ) ûne veya( ينَ) îne ekleri getirilerek yapılır. Merfû durumda (ونَ) une, mansûb ve mecrûr durumda (ينَ) ine getirilir. Düzenli eril çoğulun mansûb ve mecrûr hâlinin eki olan …ine ile ikil kelimenin mansûb ve mecrûr hâlinin eki olan …eyni ’den okunuş bakımından farklı olduğuna dikkat ediniz. Biri …eyni iken, diğeri …îne’dir.

Düzenli Dişil Çoğul

Dişil sözcüğün sonuna ( ات…)…ât eki getirilerek yapılan çoğuldur. Eğer sözcük dişil te’si ile bitiyorsa, önce kelimenin sonundaki dişil te’si atılır, sonra ( ات) eki getirilir.

مُعَلّمَات kelimesinin mansûb veya mecrûr olduğuna nasıl karar vereceğiz? Elbette cümle içindeki konumuna göre. Birkaç örnekte bunu görelim:

(Doktor, kadın öğretmenleri durakta buldu.) . وَجَدَ الطّبيبُ المعلّماتِ في الموقفِ

وَجَدَ : Mâzî fiil, 3. tekil şahıs, eril.
الطّبيبُ : Özne (fâ‘il), merfû, ref alâmeti sondaki damme.
المعلماتِ : Nesne (mef‘ûl), mansûb, nasb alâmeti sondaki kesra, çünkü düzenli dişil çoğul.
في : Harf-i cer
الموقفِ : Mecrûr, cer alâmeti sondaki kesra.

Düzensiz Çoğullar

Düzensiz çoğullar, adından da anlaşılacağı üzere, belli bir kuralı olmayan çoğullardır. Bu çoğulların i‘râbı tıpkı tekil kelimelerin i‘râbı gibidir; yani hareke ile olup merfû durumda damme ile, mansûb durumda fetha ile, mecrûr durumda kesra ile harekelenirler.

Düzensiz çoğullar âkil (akıl sahibi olanlara ilişkin) ve gayrı âkil (akıl sahibi olmayanlara ilişkin) çoğullar olmak üzere ikiye ayrılır. Âkil olan çoğullar insanlara özgü isimlerin düzensiz çoğullarıdır (kadın, erkek, çocuk gibi). Gayrı âkil çoğullar ise insan dışındaki, akıl sahibi olmayan varlıklara ait çoğullardır (bitki, hayvan, eşya isimleri gibi).

Sevgi Paylaştıkça Artar
Kudret Uğurlu Eminsoy

Kudret Uğurlu Eminsoy

Emekli Binbaşı İlahiyatçı Öğretmen Yazar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir