İslâm Güzel Ahlâktır.

Konu 27 Hadis 27: “İslâm güzel ahlâktır.” Hakkında

اَلإِسْلاَمُ حُسْنُ الْخُلُقِ

“İslâm, güzel ahlâktır.” Kenzü’l-Ummâl, 3/17, (5225)
Ahlâk, Arapça “h-l-k” kökünden gelen bir kelimedir. “Hulk” kelimesinin çoğuludur. Yaratılış, tabiat, karakter, seciye, huy anlamlarına gelir. Ahlâk meleke haline gelmiş davranışlara denir. Hiçbir zorlama olmaksızın, kendiliğinden meydana gelen davranışlara da meleke denir ki ahlak zorlama davranış biçimi değil, yerleşmiş huylardır.
Ayrıca bir kişi hakkında iyi veya kötü diyebileceğimiz davranış kalıplarına da ahlak diyoruz. Her ne kadar böyle de olsa İslâm’ın ahlaki davranışlara bakış açısı iç ve dış olmak üzere iki yönlüdür. Şeriat kişinin dışına bakar ancak dinimizin manevi yönü ise kişinin içine bakar. Burada önemli olan niyettir ki bir kimse niyetine göre manada değerlendirilir. Ancak şeriate göre bu şekilde hareket edemeyiz. Bu sebeple bir Müslüman’a yakışan da hem içini hem de dışını ahlaklı kılmaktır. Böylece sorun ortadan kalkmış olur. Yalan ile, münafıklık ile iyiymiş gibi davranan kimse ancak kendisini ve belki bir süreliğine çevresini kandırabilir ama Allah’ı asla kandıramaz. Böylece bir Müslüman her davranışını ahlaka uygun olarak içinden severek ve yalnızca Allah rızası için yapmalıdır. İşte gerçek İslâm ahlakı da budur.
Bunun en güzel örneğini elbette ki Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’de görüyoruz. Eğer onu kendimize örnek alırsak, şüphesiz ki güzel bir ahlak ile donanmış oluruz. Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’e tabi olmakla İslâm’ın o güzel ahlakına da tabi olmuşuz demektir. Çünkü onun sallallahu aleyhi ve sellem her davranışı Kur’an’a uygundur ve o, ahlâk’ın insan şeklini almış halidir. Öyleyse ona uyan ahlaklı olur.

وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ

“Ey Resulüm! Muhakkak sen, en yüksek, en yüce bir ahlâk üzeresin.” Kalem, 4
Allah insanı güzel bir suretle yaratmıştır. Bizelerden de bu güzelliği, güzel ahlak ile daha da güzelleştirmemizi istemektedir. Bunun için de bize Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’i lutfetmiştir. Çünkü o sallallahu aleyhi ve sellem, ancak güzel ahlâkı tamamlamak üzere gönderilmiştir.
Muhakkak ki İslâm, güzel ahlâktan ibarettir. Güzel ahlâk da, bir kimsenin, gönülden, isteyerek iyi davranışlar sergilemesi ve kötülüklerden uzaklaşmasıdır. Güzel ahlâk, hakka riayet etmektir. Güzel ahlâk Allah’a ve Resulüne iman etmek ve imanında samimi ve sözüne sadık olmaktır. Güzel ahlâk, tüm canlılara sevgili, saygılı ve merhametli olmaktır. Güzel ahlâk, her türlü kalbî hastalıklardan temizlenmek, kalbi daima Allah’ın zikriyle doldurmaktır. Güzel ahlak, dini Allah’a mahsus kılmak, Allah’ı birlemek ve asla O’na ortak koşmamak, şirkten arınmış saf  bir tevhit inancı ile Allah’a kul olmaktır. Güzel ahlak, Allah’a teslim olmaktır. Güzel ahlak Müslüman olmaktır.

حَسِّنُوا اَخْلَاقَكُمْ

“Ahlakınızı güzelleştiriniz!” Ebu Bekir b. Lâl Muaz’dan munkatı’ olarak rivayet etmiştir.

صدقة الطّيبة الكلمة

“Güzel söz sadakadır.” Buhari, Edeb: 34
İslâm ahlâkının kaynağı Kur’ân ve sünnettir. Allahu Tealâ’nın Kur’an-ı Kerim ile bildirdiği emir ve yasakların davranış haline getirilmesinden oluşur. Bu durum bize elbette ki bir kul olarak vazifeler yükler. Allah’ın emirlerini yerine getirmek ve yasaklarından kaçmak bizi ahlaklı kılar.
Bununla beraber Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in de kişisel veya toplumsal yaşantımıza yönelik olarak belirlediği davranış kalıpları, Kur’an-ı Kerim ile beraber, İslam ahlakının temellerini meydana getiren bir diğer faktördür. Âişe validemizin de radıyallahu anha, Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in ahlâkının Kur’ân ahlâkı olduğunu belirtmiş olması bu konuya işaret eder ki Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem her emrinde olduğu gibi ahlaki konularda da emirlerine, davranışlarıyla işlevsellik katmıştır. İnsanlara örnek olmuş ve en güzel nasihatin güzel davranışlar olduğunu da böylece bizlere öğretmiştir.
Unutmamak lazımdır ki dinimiz, ahlakımız kadardır. Ne kadar ahlaklıysak o kadar Müslümanız demektir. Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in “Ben ahlâkî prensipleri tamamlamak üzere gönderildim.” diye buyurması kendisini örnek alarak güzel ahlak sahibi ve iyi birer Müslüman olmamıza teşvik içindir.
Allah insana doğuştan hem fücurunu hem de takvasını ilham etmiştir. İnsanı iyilik ve kötülük yapmaya meyilli yaratmıştır. Eğer kişi içindeki iyilik tohumunu yeşertir ve büyütürse kurtuluşa erer ama eğer kötülük tohumunu yeşertir ve büyütürse o zaman da helak olur. İşte ahlaklı olmak iyilikleri ön plana çıkarmakla elde edilir. Bu da Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’e tabi olmakla kazanılır.
“Nefse ve onu düzgün bir biçimde şekillendirip ona kötülük duygusunu ve takvasını (kötülükten sakınma yeteneğini) ilham edene andolsun ki, nefsini arındıran kurtuluşa ermiştir. Onu kötülüklere gömüp kirleten kimse de ziyana uğramıştır.” Şems, 7-10
Bir kişi güzel ahlakı sayesinde, nice derecelere ulaşır. En mühimi de elbette ki Allah’ın rızasıdır. Ancak aksine davranırsa ve kendisini gelişitirmez ise sonu hüsran olur. Yaptığı işler de erir gider. Bu konuda Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem ne güzel buyurmuştur: “Sıcak su buzu erittiği gibi, iyi huylu olmak, günahları eritir, yok eder. Sirke balı bozup yenilmez hâle soktuğu gibi, kötü huylu olmak, ibadetleri bozup yok eder.”
Bir Müslüman’ın gayesi Allah’ın rızasını kazanmak olmalıdır. Ahlaklı olmayı da Allah için istemelidir. “İlahi ente maksudi ve rızaike matlubi.” demelidir. Bunun anlamı “ Allahım! Sen benim maksadımsın ve senin rızan benim isteğimdir.” demektir. Başkaları ahlaklı desin diye güzel işler yapmak kişiye hiç bir şey kazandırmaz. Aksine Allah’ın hoşnutsuzluğunu celbeder.
Şükür ve sabretmek de güzel ahlaktandır. Allahu Tealâ şükreden insana nimetlerini arttıracağını müjdelemiş ve sabredenlerle de beraber olduğunu buyurmuştur. Demek ki güzel ahlak sahiplerinin, hem dünyada hem de ahirette sayısız nimete, izzete ve ikrama ulaşacağı müjdelenmiştir. Öyleyse güzel ahlak sahibi olmalı ve Allah’ın yolundan asla ayrılmamalıdır. Allah’ın yolunun rehberi de Kur’an-ı Kerim’dir. Bu yolun ışığı da Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’dir.
Kalın sağlıcakla. Resulullah ışığınız, Kur’an rehberiniz olsun.

Sevgi Paylaştıkça Artar
Kudret Uğurlu Eminsoy

Kudret Uğurlu Eminsoy

Emekli Binbaşı İlahiyatçı Öğretmen Yazar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir