Jang Yeong Sil'in Su Saati

JANG YEONG SİL’İN SU SAATİ
Jang Yeong Sil, 1390 – 1442 yıllarında Kore’de yaşamış bir mühendis, astronom, bilim insanı ve mucitti. Kore Joseon döneminde köle olarak doğdu. Çin kökenli Jang ailesine mensuptu.  Joseon Hanedanlığı sırasında sınıf farkının ortadan kaldırılmasına yönelik oldukça büyük siyasi mücadeleleri de olmuştu.
Jang Yeong Sil zamanının ilerisinde ve sonradan gelenlere yol gösteren oldukça büyük buluşlara imza atmıştı. Önemli buluşları arasında su saati, yağış ölçer, şamandra, yıldız gözlem cihazı, ay ve güneş tutulmaları hesaplamaları, güneş saatleri, kuzey yönünü bulmak için aparatlar, müzik alanında da taş arp ve akord sistemi sayılabilir.
Jang Yeong Sil de kendisi gibi tarihe yön veren diğer bilim adamları gibi zamanında hor ve hakir görülmüş, anlaşılamadığı ve dönemin inançlarına aykırı sayıldığı gerekçeleriyle öldürülmüştür. İnsanlık bu gibi insanlara çok şey borçludur. Kararlı ve azimli çalışmaları, bitmek bilmez enerjileri, her türlü olumsuz tepkilere karşı yılmaz bir direnç sahibi olmaları hepimizin örnek alması gereken özellikleridir.
İşte o devirlerde Konfiçyüs inançlarının hakimiyeti altında inleyen, sınıflara ayrılmış Joseon halkı, nihayet bir devrin değişmesini başlatacak bir Kral sahibi olur. Mevcut rejimin değişmesinden korkan asiller Kral’a karşı birleşirler. Kral bilime son derece meraklıdır. Çevresine bilim adamlarını toplar ve astronomi çalışmaları yaptırır. Ticaretin gelişmesini arzu eder. Halkın tarım, hayvancılık ve ticaret işlerinde kullanması için bir yerel saat ve takvim yaptırmak istemektedir. Bir yandan da milli bir alfabe üzerinde çalışmalar yapmaktadır. Halkın aydınlanması ve refaha kavuşmasının, Monarşinin yıkılmasına sebep olacağı görüşünde olan asiller ellerindeki gücü kaybetmemek için Kral’a ve ona yardım eden bilim adamlarına karşı gizliden bir savaş başlatırlar. O dönemde güç asillerin elindedir. Kirli oyunlarla, entrikalarla işler idare ediliyor ve köle kabul edilen halk sömürülüyordu.
Bu günlerde ortaya çıkan bir bilim adamı Kral’ın dikkatini çeker. Hemen onu destekler ve saraya aldırır. Kendisine imkanlar sunar ve saat yapmasını ister. Adı Jang Yeong Sil olan bu köle, Kral’ın fikirlerine bağlanır ve halkı için hizmet vermeye başlar. Nihayet saati yapmayı başarmıştır. Ancak bu durumdan memnun olmayan karanlık güçler de boş durmamış ve saati ortadan kaldırmak üzere bir araya gelmişlerdi.
-“Herbiriniz buraya ne diye geldiniz? Bu soruna bir çözüm bulmak için değil mi? Görmüyor musunuz? Kral ve Jang Yeong Sil, tarihi ve siyasi köklerimizi yerinden oynatıyor. Yaptıkları yeni su saati ile toplumun düzenini temelinden sarsıyorlar. Bunu neden durduramıyoruz?”
-“Efendi Yo, elimizden geleni yapıyoruz. Bizim de bu gelişmelere karşı olduğumuzu siz de biliyorsunuz.”
-“Ne yaptınız da böyle karşımda söz ediyorsunuz. Sizi bakanlık makamlarınıza ben getirmedim mi? Tapınakların ve alim kesiminin desteğini size verdim. Sizden mevcut düzeni korumanızı, asillerin otoritesini muhafaza etmenizi istedim. Konfiçyüs öğretilerinin verildiği alimlerin bile tepkisine yol açan bu duruma sizler, sessiz kalıyorsunuz?”
-“Yeon Sil Kral’ın koruması altında. Çalışmalarını da çok gizli yürütüyor. Daha saatin yerini bile bulamadık.”
-“Kral, Kral!? Kral deyip duruyorsunuz. Kral’ın sadece bir kukla olduğunu bilmiyor musunuz? Yalnızca soylu bir ailenin çocuğu olarak Dünya’ya gelmekle Kral olanlar, bu ülkeyi yönetmiyor. Asillerden seçilen siz bakanlar yönetiyorsunuz. Asıl güç biz asillerin elinde. Bu nedenle karşısına geçecek ve “Köleler nasıl olur da söz sahibi olur? Yüzyılların sonunu mu getireceksiniz?” diyeceksiniz. Siz saatin yerini bana bırakın! İlerde size haber göndereceğim.”
-“Efendi Yo, sözleriniz biraz aşırıya gitmedi mi? Tahta saygılı olmazsak bu seferde biz korktuğumuz çukura kendimizi düşürmez miyiz?”
-“Söylediğimin gayet farkındayım. Bu gidişat bizi sona götürür. Monarşinin sonu olur.”
-“Bu nasıl sözler Efendim?”
-“İyi dinleyin beni sizi ahmaklar! Saat köylerin ortasına konursa köylüler zamanı bilecekler. Saatin etrafında toplanacaklar. Pazarlar kurulacak.  Üretim ve ticaret artacak. Sonunda da esnaf ve tüccarlar kazanmaya başlayacak ve biz asillerin elimizde tuttuğumuz gücü ele geçirecekler.”
-“Bu da Dünyamızın sonu olur. Böyle bir şeye asla izin veremeyiz.”
-“Kral böyle bir ortamda halkın onun çevresinde olacağını sanıyor. Ne kadar da cahilce bir düşünce. Halk saatlerin etrafında toplanınca bir araya gelir. Konuşmaya ve sonra da düşünmeye başlar. Nihayet başta Krallık olmak üzere tüm asillerin sonu olur. Bunu mu istiyorsunuz?”
-“Hayır Efendim, elbette ki hayır. Bize ne yapacağımızı söyleyin!”
-“Kralın saati halka vermesine engel olacaksınız. Başarılı olursanız saraya aldırın ve asillerin saati olarak kullanılsın. Yok, başaramazsanız da saati imha edin!”
-“Ya, Jang Yeong Sil?”
-“Onu da öldürün!”
Efendi Yo’nun yanından ayrılan asil bakanlar, doğruca saraya gittiler. Aydın görüşlü bir kaç bakanın dışında Kral’ın yanında destekleyeni yoktu. Tüm ilmi çalışmalar da zaten gizli olarak yürütülüyordu. Bakanlar Kral ile görüşmek üzere huzura vardılar.
-“Çona (majesteleri)! Yeong Sil’in saatinin büyülü olduğu söyleniyor. Halk arasında bu sözler karışıklığa sebep olmuş durumda. Saatin halka verilmesi söz konusu olamaz.”
-“Ben, Joseon Kralı olarak halkımın refahını düşünüyorum. Ben böylesine çalışıp didinirken, sizler bana saati ortadan kaldırmamı mı söylüyorsunuz?”
-“Çona! Aklınızdan bilimi çıkartın! Şu an halkımızın ihtiyacı bilim değil. Normal bir Kral’a ihtiyaçları var. Bir takım doğal afetlerin bile sebebi bu saat olarak görülüyor. Halkımızı yüzyıllardır yönettiğimiz Konfiçyüs öğretilerine önem verin! Atalarımızın inançlarından yüz çevirmeyin!”
-“Yapmaya çalıştığım şeyleri anlamıyorsunuz. Göklerin yazgısının sadece bir bilim olduğunu bilmiyorsunuz. Oysa ki bizler, Joseon halkını kalkındırmak ve yükseltmek istiyoruz. Sizler ise eskimiş ve bir faydası olmayan fikirlerin tutsağı olmamızı öneriyorsunuz.”
-“Çona! Göklerin öfkesini çekiyorsunuz. Ay da Güneş de Krallığın kutsalıdır. Bilim ise sadece bir küfürdür. Devletinizi yıkmak için çalışmayın! Bu yaptıklarınız her şeyi karıştıracak ve insanları birbirine düşürecek. Çona! Lütfen bilimden vazgeçin!”
Salonda karşılıklı iki sıra halinde duran kırmızı ve mavi cübbeli bakanlar, topluca yere kapanarak şöyle demeye başladılar:
-“Çona! Bilimden vazgeçin! Saati halka vermeyin, saraya getirin!”
Kral, beyinleri örümcek ağı ile kaplı olan bu zavallı asillerin yoğun baskısı karşısında geri adım atmak zorunda kaldı. Aslında onların sadece asil olarak yaşadıkları hayatlarını kaybetmekten korktukları için bu şekilde davrandıklarını çok iyi biliyordu. Belki de henüz zamanı gelmemişti. Sabırlı olmalı ve alıştıra alıştıra bu devrimleri gerçekleştirmeliydi.
-“Pekala, o zaman saat saraya getirilecek ve astronomi bakanlığının emrinde, halkın faydasına sunulacak. Son kararım budur.”
Kral üzüntü içerisinde, astronomi ofisine gitti. Bilim adamlarıyla konuşmak, onları gayretlendirmek ve belki de kendisi, bakanlarla yaptığı konuşma üzerine, biraz moral kazanmak istiyordu.
-“Çona! Hoşgeldiniz.”
-“Görüyorum ki çalışmalarınız hızla devam ediyor. Her birinizi takdir ediyorum.”
-“Çona! Siz olmasaydınız bunların hiç birisi olmazdı.”
-“ Dostlarım hepiniz sağolun. Gayretleriniz ülkemizi yükseltecek, emekleriniz boşa gitmeyecek. Buradaki kardeşlik ortamına girince de anladım ki hepimiz iyi bir ekip olmuşuz. Bu beni çok mutlu etti. Evet, Yeong Sil, hazırlıklarınız ne durumda, saat tamamlandı mı?”
-“Evet Çona! Bitti. Emredeceğiniz üzere şehir merkezine götürülmeye hazır.”
-“Yeong Sil, bunu sana nasıl diyeceğimi bilmiyorum. Sana söylemem gereken kötü bir haberim var. Saati insanlar için yaptığını biliyorum ama şimdilik bunu halka veremeyiz. İlk olarak saraya getirilmesini emrettim.”
-“Çona! Anlamıyorum. Siz farklı düşünüyordunuz.”
-“Evet, hala aynı düşüncedeyim ama şu an bunu yapamıyorum. Bu durumun seni ne kadar üzdüğünün farkındayım. Ne yazık ki siyaset gereği böyle davranmak zorundayım.”
-“Fakat Çona, ya insanlar?”
-“Yeong Sil, saati halka vereceğimizi söylersek ne olur hiç düşündün mü? Seni ve tüm buradaki arkadaşlarını ihanetle suçlayıp öldürürler. Ben sizin zarar görmenizi istemiyorum. Yalnız emin ol ki zamanı geldiğinde tüm hayallerimiz gerçek olacak. Yavaş yavaş yapacağız.”
-“Emredersiniz Çona, biliyorsunuz ki sizin aydınlık görüşlerinize tabi oldum. Nereyi gösterirseniz o yoldan gideceğim.”
-“Yeong Sil, seni hayal kırıklığına uğratmayacağım. Sana söz veriyorum.”
Ertesi gün sabahın erken saatlerinde, Konfiçyüs tapınağının bir odasında Efendi Yo, yanına gelen adamı dinliyordu. Gelen adam, Efendi Yo’nun, Yeong Sil’in yanında astronomi memuru olarak çalışan bir casusuydu.
-“Demek dün akşam Kral yanınıza geldi ve sizinle konuştu. Halâ bilimden vazgeçmeyip, saatin saraya alınmasının da geçici bir aldatmaca olduğunu söyledi öyle mi?”
-“Evet Efendi, aynen öyle.”
-“Ya saat? Yerini öğrenebildin mi?”
-“Evet Efendi! Öğrendim. Akşam konuşmadan sonra Yeong Sil, Kral ile beraber saatin saklandığı gizli yere gittiler. Ben de sessizce onları takip ettim. Nihayet yerini öğrendim. Buyrun bu da saatin yerinin haritası.”
-“Aferin, aferin. Güzel bir iş başardın. Şimdi sen yerine dön! Kimse şüphelenmesin. Bu akşamda ortalıkta dolaşma! Sana bir zarar gelsin istemeyiz değil mi?”
Gece yarısı olduğu halde Jang Yeong Sil ve bir kaç arkadaşı saat üzerinde son kontrolleri yapmak üzere halâ çalışıyordu. Diğer bir kaç kişi de yan odada uyuyorlardı. Bu esnada gecenin karanlığına saklanmış hain gölgeler, siyahlar giymiş, yüzleri kapalı olduğu halde, ellerinde kılıçları evin çevresini sardılar. Maalesef dikkat çekmesin diye evi korumak için muhafız askerler de konulmamıştı. Gölgelerin lideri hücum emrini verdiğinde, gökyüzündeki Ayın, acıyla onları seyrettiklerinden haberleri bile yoktu.
Gelenler kapıyı kırıp içeri girdiklerinde, elleri yalnızca kalem tutan alimleri, birer birer kılıçtan geçirmeye başladılar. Can hıraş haykırmalar arasında, o ilim yuvası kan gölüne döndü. Aldıkları sopalarla kendilerini savunmaya çalışıyorlardı ama nafile, onca kılıçlı adama karşı ne yapabilirlerdi? Kılıç darbelerinden payını alan Jang Yeong Sil de elinde bir sopa hem kendisini hemde dostlarını korumaya çabalıyordu. Gözleri dönmüş bu caniler, dışarıda bekleyen hem cinslerine haber salınca içeriye eli meşaleli adamlar daldı. Zalimlerin başı “Yakın!” emrini verince, meşaleli adamlar ne varsa yakmaya başladılar. Yeong Sil canını hiçe sayıp kendisini saatin önüne attı.
-“Yalvarırım, yapmayın! Neyi yaktığınızı bilmiyorsunuz. Yakmayın!” diye ağlayıp feryat etmeye başladı. Ancak çırpınışları kısa sürdü. Tarihin en acımasız sahnelerinden birisi, bir kez daha gerçekleşiyordu. Karanlığın kılıcı acımasızca Yeong Sil’in üzerine indi. Yeong Sil inleyerek yere yığıldı. Her şey çabucak alev aldı. Saat yanıyordu. Yerde cansız yatan alimlerse, bu korku tablosunun en korkutucu rengiyle kızıla boyanmışlardı.
Yeong Sil ellerini saate uzatmış, ona ulaşmak için sürünüyordu. Nihayet sırtına saplanan kılıç ile son nefesini verirken, karanlığın köleleri geldikleri gibi hızla oradan uzaklaştılar.
Güneş Ay’ı yolcu edip yeryüzünü aydınlatmaya başladığında, geriye sadece yanıp kül olmuş o güzel evin, duman tüten enkazı kalmıştı. Kral ise yanmış cenazelerin başında çaresizlik içinde ağlıyordu. Saraya geri dönerlerken yolun yan tarafında küçük bir çocuğun, elinde ahşap bir aletle Güneş’e doğru baktığını gördü. Atından indi ve çocuğun yanına yaklaştı.
-“Çocuğum, burada ne yapıyorsun?”
-“Güneşi gözetliyorum efendim.”
-“Neden?”
-“Büyüyünce ben de Yeong Sil gibi büyük bir alim olacağım.”
Kral çocuğun başını okşadı, yanaklarından öptü. Atına binerken üzüntüsü kaybolmuş, kalbi teselli bulmuştu. Yeong Sil’in hayali gözlerinin önüne geldi. Kendisine gülümsüyordu. Kral’da gülümsedi ve ancak Yeong Sil’in duyabileceği şekilde fısıldadı:
-“Yeong Sil, şu küçük çocuktan öğrendim ki sen ölmedin. Fikirlerinle her zaman yaşayacaksın. Anladım ki elbette korkaklık bize yakışmaz ve iyiler, kötüler kadar cesur olursa, o zaman bu dünya değişir. O halde artık değişim zamanı.”


Kaynak: Kore Joseon Tarihi ve Jang Yeong Sil Dizisinden esinlenerek hazırlanmıştır.

Kudret Uğurlu Eminsoy

Kudret Uğurlu Eminsoy

Emekli Binbaşı İlahiyatçı Öğretmen Yazar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir