Yaratmak fiilini insanlar için kullanmak uygun mudur?

Yaratmak fiilini insanlar için kullanmak uygun mudur?

“Nasıl ki bir bilgisayar kendi kendine meydana gelemez; bir yapanı vardır; şu muhteşem canlılar, dünya, kâinat tek başına meydana gelemeyeceğine göre, elbette bir yaratıcısı vardır.”
İfade oldukça düzgün bir mantık üzerine kuruludur. Allah’ın varlığına delil olarak gösterilmektedir. Ancak dikkat edilirse örnek insanların yapmış olduğu bir cihaz üzerine verilmiştir. Bilgisayarı meydana getiren yüzlerce küçük maddelerin insan tarafından bir araya getirildiği belirtilir ve Allah’ın canlıları, Dünya’yı yaratışı buna benzetilmektedir.
Bu söylemde bir hata yok gibi görünse de sonuç itibari ile beklenene cevap verememektedir. Allah’ın her şeyi yoktan yaratması esas alınıyorsa bu örnek hatalıdır. Eğer Allah’ın dolaylı yaratması anlatılmak isteniyorsa örnek doğrudur. Şöyle ki İnsan yüzlerce malzemeyi bir araya getirip bilgisayar yapar. Allah milyarlarca zerreyi bir araya getirip canlıları yaratır. O halde bir araya getirip bir şeyler yapmak yaratmak ise insan için de bilgisayarı yarattı denilebilir.
Şimdi buradaki hatayı düzeltelim. Yaratmak iki türlü olmaktadır. Birincisi doğrudan yaratmak, ikincisi ise dolaylı yani aracılı yaratmadır.
İkinci yaratma şeklinde insan için pay vardır. Allah insana akıl, zekâ, beyan ve ilim vermiş ve Dünya’ya halife kılmıştır. Hakkı esas kılmak, sosyal hayatı müreffeh hale getirmek için yeryüzünü imar etmek gibi vazifeler vermiştir. Bu demektir ki insan Allah’ın koymuş olduğu kanunları keşfedecek, yeryüzüne yaymış olduğu hammaddeleri kullanacak ve böylece kendisine verilmiş vazifeleri yerine getirecektir. Elbette en önemli ayrım ise besmeledir. İnsan bu yetkiyi kullanmaya Allah’ın adıyla başlayacak ve sonunda da elde ettiği başarıyı Allah’a yönlendirerek her övgü Allah’a aittir diyecektir. Böylece Allah’ın dolaylı yaratmasına aracı olacaktır. Bakın bu hususa Ali İmran 49. Ayet ne güzel ışık tutmaktadır.

وَرَسُولاً إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنِّي قَدْ جِئْتُكُم بِآيَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ أَنِّي أَخْلُقُ لَكُم مِّنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِ اللّهِ وَأُبْرِئُ الأكْمَهَ والأَبْرَصَ وَأُحْيِي الْمَوْتَى بِإِذْنِ اللّهِ وَأُنَبِّئُكُم بِمَا تَأْكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ

Allah, onu İsrailoğullarına bir Peygamber olarak gönderecek (ve o da onlara şöyle diyecek): “Şüphesiz ben size Rabbinizden bir mucize getirdim. Ben çamurdan kuş şeklinde bir şey yapar (“yaratırım” – ehluku) ona üflerim. O da Allah’ın izniyle hemen kuş oluverir. Körü ve alacalıyı iyileştiririm ve Allah’ın izniyle ölüleri diriltirim. Evlerinizde ne yiyip ne biriktirdiğinizi size haber veririm. Eğer mü’minler iseniz bunda sizin için elbette bir ibret vardır.”
Ali imran, 49
Ayette İsa aleyhisselam’ın kullandığı kelimeye dikkat ediniz. “Haleka” fiilini kullanıyor. “Ehluku” diyor. Demek ki dolaylı yaratmak anlamında insan için yaratmak fiili kullanılabilir.
Birinci yaratma da ise Allah kimseye yetki vermemiştir. Yalnızca kendisinin gücünün yetebileceği doğrudan yani yoktan var etmek Allah’a mahsustur. İnsan olsun diğer canlılar olsun kimse böyle bir yaratma fiilini gerçekleştiremez. Böylece insan için yoktan var etmek anlamında yaratmak fiili kullanılamaz.
Her ne kadar durum böyle de olsa yanlış anlama ve kullanmaları ortadan kaldırmak için her iki durumda da yaratmak fiilini insan için kullanmamak ihtiyaten en doğrusudur. Bunun yerine yapmak, oluşturmak, meydana getirmek, keşfetmek, icat etmek gibi fiilleri kullanmak EDEBEN daha iyidir.
Bu durumdan rahatsızlık duymamak gerektir. Allah’ın insana bahşettiği bu özelliği inkâr etmek bu yeteneğimize ihanet olur. Toplumda nasıl ki Baki, Kadir, Samet vb. gibi Allah’ın isimleri günlük yaşantımızda gayet rahat bir şekilde kullanılıyorsa, bu kullanıma da aşırı tepki vermemek İslâm’ın nezaketindendir. Hataları kibarca düzeltmek elbette olumlu sonuçlar yaratacaktır.
Sevgi ışığınız, kalbiniz rehberiniz olsun.

Kudret Uğurlu Eminsoy

Kudret Uğurlu Eminsoy

Emekli Binbaşı İlahiyatçı Öğretmen Yazar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir