“Bu’del meşrikayn” ne demektir? Zuhruf suresi 38. Ayet

Zuhruf, 38. Nihayet bize geldiği zaman (şeytanına) dedi ki: “Keşke seninle benim aramda iki doğu kadar (*) uzaklık olsaydı! Meğer ne kötü bir yakınmışsın!”

(*) Ayette geçen “Bu’del meşrikayn” ifadesi, iki doğu arası kadar uzaklık olarak birebir tercüme edilse de anlam olarak doğu ile batı arası kadar uzaklık anlamına gelmektedir.

Çünkü Arapça’da iki ismi, daha meşhur olanda bir araya getirmek özelliği vardır. İki Ömer “Ebubekir ve Ömer’i” ve iki ay “ay ile güneş’i” belirtir. Buna tağlib denir.

Tağlib ise şudur ki bazen, birbiriyle ilgili kelimelerden biri diğerinden üstün sayılır. Üstün sayılan kelimede yapılacak gramer değişikliği diğerini de şümulüne alır. Bu hal her şeyden önce bir kısım tesniyelerde göze çarpar. Mesela Haseneyn kelimesi Hasan ile Hüseyin’i, ebeveyn kelimesi ana ve babayı, İrakeyn kelimesi Arap ve Acem Irak’larını, Maşrıkayn kelimesi doğu ve batıyı, Basratan kelimesi Basra ve Kûfe’yi, Fırateyn kelimesi Fırat ve Dicle’yi, kamereyn kelimesi ay ve güneşi bu yolla ifade etmektedir.

Kaynak: (Edebiyat Bilgi ve Teorileri (Belagat), Prof Dr. M Kaya Bigegil, Enderun yayınları, İstanbul, 1989, s. 88.)

Kudret Uğurlu Eminsoy

Yönetici

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir