SON DAKİKA

Kudret Uğurlu Eminsoy

Hadis ve Hadis Kitapları Çeşitleri

Hadis edebiyatında câmi’ olarak şöhret bulan eserlerin te’lif metodu, “Her konudan hadisler ihtivâ eden  kitap” şeklindedir.

Hadis ve Hadis Kitapları Çeşitleri
Bu haber 01 Ocak 2018 - 19:09 'de eklendi ve 118 views kez görüntülendi.

Hadis Kitapları Çeşitleri

1-CAMİ’

Câmi’ kelimesi sözlükte “toplayan, bir araya getiren” manalarına gelen (ج، م، ع) kökünden türemiştir. Hadis literatüründe ise “1.Her konudan hadisler ihtivâ eden; 2. Fıkhi bir hüküm taşımayan, belli fıkıh konularından birine girmeyen hadislerin toplandığı kitap; 3. Bir hadis kitabında herhangi bir bölüme konulamayan değişik konulardaki hadislerin toplandığı bölüm ; 4. İçinde, daha önce yazılmış olan kitaplardan birden fazlasının ihtivâ ettiği hadislerin hepsini veya bir kısmının toplandığı kitap” şeklinde tarif edilmiştir.
Hadis edebiyatında câmi’ olarak şöhret bulan eserlerin te’lif metodu, “Her konudan hadisler ihtivâ eden  kitap” şeklindedir.

2-MUSANNEF

Musannef, (ص،ن،ف)  kökünden türemiş olup, sözlükte sınıflandırılmış, tasnif edilmiş mânasına gelmektedir. Hadis literatüründe ise,Fıkhî bir hüküm taşıyan merfû’, mevkûf, ve maktû hadisleri fıkıh konularına göre sınıflandırarak yazılan hadis kitabı olarak tarif edilmiştir.
Sünenlerden farklı olarak bu tür eserlerde sahâbe, tâbiin sözleri ve fiilleri ile ilgili haberlere çokça yer verildiği gibi nâdir de olsa muallak ve mürsel rivâyetler de zikredilir. Yalnız hukuki içerikli hadisler değil, biyoğrafi, tarih, zühd  ve ahlâka ait haberler de musanneflerin bölümlerini teşkil eder.
Musannefleri ihtivâ ettikleri konular yönünden sünenler ile câmi’ler arasında bir mertebede görmek mümkündür.

3-SÜNEN

Sünen, sünnet kelimesinin çoğuludur. Sünnet kelimesi ise (س، ن، ن) harflerinden türemiş ve sözlükte iyi olsun kötü olsun tutulan yol anlamındadır. Hadis terminolojisinde sünen, “Fıkhi hüküm ihtivâ eden hadisleri fıkıh konularına göre düzenlemek suretiyle yazılan hadis kitabı şeklinde tarif edilmektedir.
Sünenler, Hz. Peygamber’in söz, fiil ve takrirlerini nakleden merfu’ hadisleri ihtivâ eder. Bu tür eserlerde sahâbe sözleri olan mevkûf ve ve tâbiûn sözleri olan maktu’ hadisler genellikle bulunmaz.


B-Hadis Çeşitleri

1-MERFU HADİS

Sahabe, tabiûn veya daha sonraki nesillerin, senedi muttasıl olsun veya olmasın, Hz. Peygamber’e izâfe ederek rivâyet ettikleri hadise denir. Merfû hadis, Hz. Peygamber’e ait söz, fiil, takrir ya da sıfatlar olabilir. Merfû hadisler, sarih ve hükmî merfû hadis olmak üzere ikiye ayrılır:
Sarih merfû hadis; râvînin, “Hz. Peygamber şöyle buyurdu” veya “Hz. Peygamber şöyle yaptı” şeklindeki açık ifadesi ile rivâyet edilen hadise denir. Hükmî merfû hadis; hadisin doğrudan Hz. Peygamber’e dayandırılması yerine sahabenin, “şu şekilde emrolunduk”, “bize haram kılındı” veya “bize farz kılındı” gibi meçhul kiplerle haber verdikleri hadise denir. Merfû hadis, sahih, hasen, zayıf olabilir.

2-MEVKUF HADİS

Senedi muttasıl olsun veya olmasın sahabeye dayandırılan söz, fiil ve takrirlere mevkûf hadis denir. Bu hadis merfû hükmünde olmadığı sürece kesin delil olarak kabul edilmemiştir.
Merfû hükmünde olan mevkuf hadisler; sahabenin, “şöyle emrolunduk”, “şöyle nehyolunduk”, “bize mubah kılındı”, “bize farz kılındı”; “şöyle söylerdik”, “şöyle yapardık”, “şöyle yaparlardı”, “şöyle söylerlerdi”, “şöyle yapılmasında bir beis görmezdik”; “şu da sünnettendir”, “sünnette şöyle buldum”, “sünnet şöyle idi” gibi sözlerle verdikleri haberlerdir. Sahabenin, îmân, Kur’ân-ı Kerim’in nuzülü, gaybî konular ve bir fiilin Allah’a itaat ya da isyân olduğunu bildirmek gibi kendi görüşleri olması muhtemel olmayan naklî konulardaki sözleri de merfû hükmündedir. Yukarıda sayılanların dışında, direkt olarak sahabeye dayandırılan sözler, merfû hükmünde olmadığından, dinde delil olmaz.

3.MAKTU HADİS

Senedi muttasıl olsun veya olmasın, tâbiun ve etbâu’t-tâbiine dayandırılan söz ve fiillerdir. Kesmek, kat etmek anlamına gelen “Kata’a” kök fiilinden ismi mefûl olup kesilmiş, kesik demektir. Hadis Usulünde sahâbe’den so aki tâbi’î lerin sözleri veya fiilleridir. Bir diğer ifadeyle maktu hadis, isnadı tabiiye kadar uzanan, tâbi’îde kalarak daha ileri gidemeyen hadistir. Kısacası, tabiilerden gelen ve onlara ait sözlerden veya fiillerden ibaret haberlere umumiyetle maktu adı verilmiştir.

4-MUTTASIL HADİS

Muttasıl bir senetle rivâyet edilen merfû veya mevkuf hadislere muttasıl hadis veya mevsûl hadis denir. Muttasıl hadis, sahih, hasen ya da zayıf olabilir.
En son ravisinden ilk kaynağına kadar senedinde kopukluk olmayan hadise Muttasıl denir. Muttasıl hadis, merfû (Hz. Peygamber’e ait), mevkuf (Sahabeye ait) veya maktû (Tabiîne ait) olabilir.

5-MÜRSEL HADİS

Tâbiînin, sahabeyi atlayarak doğrudan Hz. Peygamber’den rivâyet ettikleri hadislere denir. Hadisin mürsel olarak rivâyet edilmesine de irsal denir. Mürsel hadise “zâhir mürsel” de denir. Senetde ismi geçmeyen râvinin sahâbî olduğu biliniyorsa, bu mürsel ittifakla makbul sayılmıştır. Çünkü Sahabe, ismi bilinsin veya bilinmesin, hadis rivâyeti konusunda adaletlidir, cerh ve ta’dile tâbî tutulmaz. Sahabeden birinin, başka bir sahabiden işittiği hadisi, Hz. Peygamber’den rivâyet etmesine sahabenin mürseli (mürsel-i sahabe) denir.

POPÜLER FOTO GALERİLER
SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER